Sacrum - Charyzma - Religijność

„Celem tej książki jest zbadanie w terminach kulturowej socjologii religii dynamiki form sacrum, jego modalności, zmierzchu i powrotów, przewrotów w wybranych kategoriach pojęć jego rozumienia, instytucjonalizacji i instancjalizacji, jego licznych sensów tak, jak one są społecznie widoczne i doświadczane w społecznych interakcjach, w tym, o czym mówią słowa: (atrybuty, przymiotniki) – błogosławiony, konsekrowany, eucharystyczny, poświęcony, nabożny, boski, kapłański, kościelny, pobożny, uświęcony, niebiański, święty, nienaruszalny, nieporuszalny, niezwyciężony, chroniony, religijny, czczony, sakralny, święty, uświęcony, bezpieczny, uroczysty, czcigodny, czczony, przebóstwiony, ekspiacyjny, oblatoryjny, oczyszczający, odpokutujący, przebłagalny, naprawczy, wotywny, bluźnierczy, znieważający, antonimy tego, co ziemskie, profaniczne, czasowe; rzeczowniki – boskość, eucharystia, sakrament, świętość, nienaruszalność, niezwyciężoność, uroczystość, ryt, rytuał, służba; czasowniki – porzucić, poświęcić, złożyć w ofierze, puścić, pościć, stracić, ofiarować, zrzec się, wyrzec się, poddać się; odpowiadające im rzeczowniki – korban (hebr. qorbān – biblijny termin oznaczający dar lub ofiarę składaną Bogu, wywodzący się z tradycji hebrajskiej), zniszczenie, hekatomba, holocaust, hostia, ofiarowanie, strata, rytualny ubój ofiary ofiarnej, akt wyrzeczenia się, poddanie, ofiara, wotywny dar, zadośćuczynienie, bluźnierstwo, zbezczeszczenie, brak szacunku, bezbożność, kpina, świętokradztwo, oburzenie, profanacja, bluźnierstwo, naruszenie, pobożność, szacunek, cześć, pozbawiony szacunku, bezbożność, herezja, niereligijność, nieistotność, nieświęty – antonimy pobożnego, pełnego szacunku, czci. Jeśli te terminy, można rzec na chybił-trafił wyłożone, określają zjawiska sacrum, warto pytać, jak są uwikłane w społecznych konfiguracjach struktur społecznych. Współczesna socjologia religii zna wiele odpowiedzi na te kwestie. Książka ta jest jedną z nich”. (Fragment Wprowadzenia)

„Bezsprzecznie para pojęć sacrum-profanum należy do treści i dziedzictwa porównawczej historii religii i kultury z okresu, gdy nowoczesność osiąga poziomy zaawansowanych procesów racjonalizacji w sensie Maxa Webera. Historyczne korzenie pojęć profanum, sekularyzmu i sekularyzacji można odnaleźć w epoce patrystycznej. Termin saeculum, będący w Wulgacie tłumaczeniem greckiego słowa aioon, odnosił się do tego, co doczesne, w odróżnieniu od wiecznego, oraz do tego świata, w odróżnieniu od świata przyszłego. Czas profanum, czas zwyczajnej sukcesji historycznej, przez który ludzkość przechodzi między Upadkiem a Paruzją, wypełniają procesy jego konceptualizacji w swoich światłach podtrzymywanych stale przez przeciwieństwa, w dziejach sacrum. Gdy w XIX stuleciu dostrzeżono, że idea Boga nie jest obecna w każdej formie religii i religijności, że jest ona zjawiskiem w długiej historii religii, że jako idea transcendencji i nadprzyrodzoności sacrum należy do szczególnej historii siebie samej i kultury, przewrót w naukach o religii i kulturach został solidnie przygotowany. Sacrum jest sui generis. Jako objawienie Boga należy do historii religii i samo ustanawia własną o sobie naukę. Zna to dobitnie teologia Józefa Ratzingera: sacrum Boga zawsze szuka swego miejsca, rozumienia, przeznaczenia nie tylko w terminach wiary, owszem, w terminach filozofii, nauk historycznych, nauk społecznych”. (Fragment rozdziału IV)

ZOBACZ SPIS TREŚCI